Μάρμαρα Αθηναϊκά

Το μάρμαρο είναι ίσως το πιο γνώριμο οικοδομικό υλικό της Αθήνας. Από την «μακρινή» Πεντέλη κατηφόριζε με χίλιους δυο τρόπους και μεθόδους στο κλεινόν άστυ. Εκεί το πελέκαγαν, το δούλευαν και του έδιναν μορφή σχήμα και συμβολισμό.
Παρότι δύσκολο στην δούλεψή του έφθανε μέχρι τα ορεινά της Ακρόπολης για να στολίσει με την λευκότητα του τον γαλάζιο αττικό ουρανό.

Με τον καιρό μικρά και μεγάλα μάρμαρα της παλιάς εποχής έγιναν το υλικό για την οικοδόμηση της νέας πόλης. Νέα σπίτια από τα παλιά ερείπια, και κόνιαμα από τις μαρμάρινες πέτρες, είναι τα συνήθη υλικά για δημιουργία στην Αττική γη.
Ακόμα και όταν η πόλη μεγάλωσε και έγινε ευρωπαϊκών επιπέδων το μάρμαρο συνέχισε την ατέλειωτη ιστορία μέσα στην πόλη. Μαρμάρινα γλυπτά για τους ελεύθερους χώρους, και δωρικές κολώνες σε ένα πρώιμο νεοκλασικό ρυθμό.
Ακόμα και οι δρόμοι συνέχισαν να είναι στρωμένοι με τα γνώριμα αττικά υλικά. Η περίφημη τεχνική του Πικίωνη έδενε το παλιό με το νέο γύρω από το ιερό βράχο. Ενώ τα μαρμάρινα ρείθρα κοσμούσαν τις λευκές παρυφές των πεζοδρομίων και έλαμπαν όσο μπορούσαν στο γκρίζο της πόλης.
 
Αυτά ήταν και οι τελευταίοι απόγονοι του γνήσιου κλασικού πεντελικού μαρμάρου στην πρωτεύουσα. Τα περισσότερα έχουν τοποθετηθεί περί τα μέσα της δεκαετίας του `50. Είχαν περί το ένα μέτρο μήκος, έστεκαν σε βάθος 30 πόντων και χρειαζόντουσαν τουλάχιστον δυο άτομα για να μετακινηθούν.
 
Στην τσιμεντένια μαζικότητα της πόλης τα μαρμάρινα ρείθρα ήταν ίσως το τελευταίο κομμάτι της νεοκλασικής Αθήνας που προσπαθούσε να αντισταθεί. Η ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων και οι πεζοδρομήσεις οδήγησαν πολλά από αυτά στο χρονοντούλαπο την αθηναϊκής ιστορίας. Δεν ήταν λίγοι εκείνον τον καιρό οι μηχανικοί και πολεοδόμοι, που χαρακτήριζαν έγκλημα την συγκεκριμένη ενέργεια. Γιατί πολύ απλά αφαιρούνταν ένα διαχρονικό πολεοδομικό στοιχείο της πόλεως. Παρά τις αντιδράσεις, τα τσιμεντένια ρείθρα ξηλώθηκαν, και όπως λέγεται μοσχοπουλήθηκαν στην συνέχεια από τους αναδόχους των έργων (μιας και επρόκειτο για ατόφιο κομμάτι μαρμάρου). Στην θέση τους μπήκαν τα τυποποιημένα τσιμεντένια ή από γρανίτη τελειώματα στα πεζοδρόμια.
 
Πρόσφατα οι αναπλάσεις οδοποιίας που πραγματοποιούνται στο ιστορικό κέντρο εμφάνισαν για άλλη μια φορά το πρόβλημα. Δυστυχώς και πάλι τα μαρμάρινα ρείθρα αφαιρέθηκαν χάριν της πολεοδομικής ομοιογένειας…
 
Αυτό ίσως είναι το πιο απλοϊκό παράδειγμα για το πώς η πολύ χάνει διαρκώς την εικόνα της χωρίς να το καταλαβαίνει. Γιατί μπορεί ο γρανίτης να είναι ωραίος και καθαρός, παραμένει όμως μακριά από την νεοκλασική εικόνα και ιστορία της Αθήνας.